Bu denli zengin coğrafik mozaikte yaşayan ve pek çoğu endemik (o bölgeye özgü) olan, binlerce bitki ve hayvan türü,bu türlerin farklı ırkları,farklı gen havuzları bulunmaktadır.Bunlara paralel olarak, ülkemizde değişik türlerin nitelik ve nicelik bakımından farklı karışımlarıyla oluşan çok çeşitli canlı birliği tipleri ve habitat mozaikleri de yer almaktadır.

Canlı birliğin üyeleri olan türlerin,birbirleri ve cansız cevreleriyle arasında çok çeşitli biyolojik ve ekolojik işlevleri,milyonlarca yıldan beri değişik boyutları ve etkinlikleriyle sürüp gelmektedir.Bütün bunlar biraraya gelince,Türkiye’de zengin bir biyolojik çeşitlilik ortaya çıkmaktadır.

Kültüre alınmış pek çok bitki türü ile evcilleştirilmiş pek çok hayvan türünün yabani ataları Türkiye’de doğal olarak hala yaşamaktadır.Bu bakımdan Türkiye,dünyadaki 8 büyük gen merkezinden biri olarak bilinir.Ülkemizin anadolu coğrafyası içerdiği bu biyolojik çeşitlilikle kültürel uygarlıkların oluşumunda analık ederek beslemiştir. Bunun oluşumunda coğrafyasında barındırdığı nehirlerin katkılarınıda yatsımamak gerek.

Biyoçeşitlilik;bir bölgedeki genlerin,türlerin,ekosistemlerin ve ekolojik olayların oluşturduğu bir bütündür.Biyolojik çeşitlilik denildiğinde,yanlızca tür çeşitliliği anlaşılmakadır.Bu tanım,çeşitliliği açıklamakta eksik kalır. Örneğin,bir botanik bahçesinde ya da hayvanat bahçesinde belirli bir sürede çok sayıda tür bulunabilir.Eğer bir türün bireyleri arasında genetik çeşitlilik yoksa o tür bir kaç nesil içinde yok olmaya mahkumdur.Yani biyolojik çeşitlilik,tür çeşitliliği ve genetik çeşitliliği kapsar.

Türkiye’de omurgasız hayvanların dışında yaklaşık 3.000i endemik olan (Türkiye’ye özgü) 9.000den fazla bitki türü,tahminen 192 iç su balık türü,18 kurbağa türü,83 sürüngen türü en az 426 kuş türü ve 120 memeli hayvan türü bulunmaktadır.Tıp,eczacılık ve Türkiye ekonomisinin temel çarkları olan tarım,ormancılık,hayvancılık,balıkçılık ve turizm tamamen bu doğal kaynaklarımıza ve biyolojik çeşitliliğimize borçludur.

Biyolojik çeşitliliğin ekonomiye olan doğrudan katkıları yanında,çevrenin sağlıklı olmasını sağlayan çok çeşitli ekolojik fonksiyonları da(Oksijen,karbondioksit döngüsü,besin zinciri,çevre sağlığı,böcek ve zararlı hayvanların biyolojik kontrolü,mineral döngüsü,artıkların geri kazandırılması gibi) bulunmaktadır.
Bütün bu üstün biyolojik değerlerimiz, doğal kaynaklarımız ve zengin biyolojik çeşitliliğimiz olumsuz yönde gelişen bir sürecin içine girmiştir.Bu zenginliklerimiz bozulmaktadır,azalmaktadır, nihayetinde yer yer yok olmaktadır.

Bugün için bilim insanlarının yer yüzünde tahmin etikleri tür sayısı 10 milyon civarındadır.10 milyon türden sadece 1,4 milyon tür,bilim adamları tarafından tanımlanabilmiş ve isimlendirilmiştir.Üstelik biyoçeşitliliğin korunması için sadece türleri tanımlamış olmak da yeterli değildir.

Yaşam tarihinin milyarlarca yıllık gelişiminin ortak bir ürünü olan ve dünyamızın birçok ülkesinde bir benzeri olmayan; doğal kaynaklarımızı ve biyolojik çeşitliliğimizi bozmadan, kalkınma ilkelerine uygun olarak işletilmeli,korunmalı,araştırılmalı ve öylece kullanılmalıdır.

Türkiye, biyolojik zenginlik bakımından son derece önemli bir ülkedir. Çünkü Anadolu’daki bitki türünün sayısı hemen hemen Avrupa kıt’asındaki tür sayısına eşittir. Hayvan türlerinin sayısı ise Avrupa kıt’asındaki tür sayısından çok daha fazladır. Alt türler de dikkatle alındığında bu biyolojik zenginliğin çok daha büyük boyutlarda olduğu görülür. Ayrıca Anadolu; birçok bitki ve hayvan türünün ana vatan olarak bilinmektedir. Örneğin; badem, kayısı, buğday, nohut, mercimek, incir, lale, çiğdem vb. bitkilerin ana vatanı Anadolu topraklarıdır. Günümüzde ıslah edilmiş türlerin birçoğunun yabani şeklini, hala Anadolu’da bulmak mümkündür. Yine tarla bitkilerinin 1/3’ünün Anadolu kökenli olduğu söylenebilir. Ancak, “nasıl olsa Türkiye biyolojik kaynakları bakımından zengin bir ülkedir, bir şey olmaz” diyerek bu zenginliğe zarar verilmemelidir. Aksine biyolojik zenginliğin korunması için son derece duyarlı olmak gerekir. Çünkü Türkiye’de artık gözle görülebilir bir doğa yıkımı yaşanmaktadır. Bilgisizce ve sorumsuzca step alanlar tarla yapılmakta, ormanlar yakılmakta, ağaçlar kesilmekte, orman içeri yerleşime açılmakta, deniz kıyıları betonlaştırılmakta, göller ve akarsular çeşitli atıkların boşaltılmasıyla hızla kirletilmektedir. Ayrıca, Türkiye’de hızlı bir erozyon olayı da yaşanmaktadır.

Bir ülkenin tüm bitki ve hayvan türleri hem o ülkenin hem de dünyanın biyolojik zenginliklerinden sayılır. Yurdumuzda hayvancılık, balıkçılık, ormancılık, eczacılık ve sanayi açısından önem taşıyan pek çok tür vardır. Yalnızca yakın çevrede bulunan türler değil yabani türler de önemlidir. Çünkü elde edilmek istenen özellikler dikkate alınarak bu canlılar arasında gen aktarımı yapılabilmektedir. Yeryüzünde mısır, pirinç, buğday gibi besin olarak yetiştirilen tür sayısı giderek azalmaktadır. Yabani türlerden yetiştirilen türlere istenilen özellikleri taşıyan genler aktarılarak ürün miktarı ve kalitesi artırılabilmektedir. Sığır, koyun, keçi ve kümes hayvanları önemli besin kaynağını oluşturur. Bitkilerden üretilen antibiyotikler, ağrıkesiciler, kalp ve kanser ilaçları, hormonlar tıp ve eczacılık açısından önemli bir yer kapmaktadır. Çeşitli bitkilerden elde edilen zamklar, nişastalar, alkol ve reçineler kimya sanayiinin başlıca maddelerindendir. Bunun yanında biyolojik zenginlikler, oluşturdukları doğal güzellikle turizm açısından da önem taşır. Bunlardan başka bütün canlıların doğada ekolojik görevleri vardır. Canlılar birbirleriyle etkileşim içerisinde bulunarak yaşanılan ortamı sağlıklı tutarlar. Örneğin; hayvanların solunum sonucu verdiği karbon dioksit bitkiler tarafından besin üretiminde kullanılır. Bir canlı diğer bir canlının besinini oluşturur. Böylece doğada madde birikimi ve bir canlı türünün aşırı çoğalması engellenmiş olur.

Yaşamımız için gerekli olan canlılardan ancak sağlıklı bir doğaya sahip olduğumuz sürece yararlanabiliriz. Varlığımız yalnızca ekonomik değerleri olanları değil tüm canlıları korumamıza bağlıdır. Biyolojik zenginliğin korunması için yapılacak işler genel hatlarıyla şöyle özetlenebilir:

-Canlı türlerinin yaşama alanları koruma altına alınmalı ve bu yönde gerekli yasalar hemen çıkarılmalıdır.

-Halk bu konularda bilinçlendirilmeli, olaylara karşı duyarlı hale getirilmelidir.

-Bilimsel araştırmalarla, Türkiye’nin biyolojik zenginliği ayrıntılarıyla saptanmalı, her tür için alınacak önlemler belirlenerek bunlar etkili şekilde uygulanmalıdır.

-Türkiye’deki erozyonu önlemek için gerekli önlemler alınmalıdır.

-Av yasaklarına uyulup uyulmadığı etkin bir şekilde denetlenmelidir.

Uğur böceklerinin parlak renkleri kuşlardan korunmalarını sağlar. Saldırıya uğradıklarında altı tane olan bacaklarını karınlarına çekerek ölü taklidi yaptıkları gibi; savunma amaçladıklarında kötü bir tada sahip olan sarımsı damlacıklarını salgılarlar. Uğur böceklerinin parlak kırmızı renkleri ile kötü tadı arasındaki ilişkiyi kurmayı başarabilen kuşlar bu böceği rahat bırakırlar. Geliştirdikleri bu savunma mekanizması parlak kırmızı rengin adaptasyonuna neden olmuştur.

Kınkanatlılar içinde yer alan uğur böceklerinin ülkemizde; Coccinella septumpunctata, Adalia bipunctata ve Coccinella quinquepunctata türleri oldukca yaygındır. Kanat renkleri genellikle kırmızı üstüne siyah benekli(puantiyeli) olabileceği gibi; bazen siyah üstünde kırmızı puantiyeli olabilirler. Beneklerinin sayısı ikiden başlayarak yirmi ikiye kadar çıkabilir. Bu benzersiz zarafetlerinden ötürü Türkçemizde “gelin hanım böceği” olarak ta anılan uğur böcekleri; İngilizcede “lady hug” olarak isimlendirilir.

Adından mıdır? Şeklinden midir? Renginden midir? Sanırım tümünden ötürü: Uğurböceği dendi mi yüzümüzün aldığı ifade gülümsemedir. Adının kökeni konusunda rivayet edilir ki Uğur böceklerinin bitkileri zararlı ve parazit olan başka böcekle beslendiğin ötürü çiftçiler bu böceğin uğruna inanmışlar Uğur böceği demişler. Bu böcek adına özgü bereketi dolayısıyla uğuru ve şansı getirmiş ürün yüklü tarlalara..

Uğur böcekleri bahçe bitkileri üstünde de yaşayabilirler, predatör olarak zararlı böceklerin yok edilmesinde kullanılırlar. Bu faydalı böcek ihtiyaç duyulan yerlere insan eliyle de taşınırlar.

Uğur böceklerindeki başkalaşımın satır başlarına deyinecek olursak:

Uğurböcekleri yapraklara yığınlar halinde sarı yumurtalar bırakır. Larvalar yumurtadan çıktıklarında çok hareketlidir. Genellikle gri ya da morumsu olan bu larvaların üstünde uçuk benekleri bulunur. Yaklaşık 1 ay içinde her larva bir yaprağa tutunarak pupa evresine girer. Erişkin böcekler kışın genellikle büyük gruplar halinde kış uykusuna yatarlar

Frans Kafka’nın ezber bozan kitabı ‘’Değişim’’de bir insanın bir böceğe başkalaşımından söz edilir. Bu böcekler birçok kimsenin algıladığı hamam böceğidir. Oysa kitabı okurken kafamda canlandırdığım böcek gerçek bir uğur böceğiydi. Fakat yine ezber bozacak şekillerde; maviş bombeli bir zeminde beyaz benekli… O böcek uğur böceği değildi. Herkesin tiksindiği öldürmeye uğraştığı bir böcekti. Oysa kendi düşsel betimlemelerimle onu bir uğur böceği gibi görüyordum. Belki de bunun sebebi uğur böceğinin bana çocukluğu saflığı hatırlatmasıydı. Bu yüzden hep usumun en naif köşesinde uğur böceğine duyduğum gülümseme, bütün böceklerde onları anımsamamı, onları aramamı sağlıyordu.

Ne mutlu, onlar kuşlar kadar özgür, masum… Çocukluğumuz kadar saf… Asla uğur böcekleri kadar temiz olmayı başaramayacak olan bizleri avutmak adına bir tekerleme: “Uç uç böceğim, annen sana terlik papuç alacak! Çabalarının nafile olduğunu bile bile mutlu olmayı denemeye devam ettiğin sürece güzel günler hep senin olacak …”

Eskilerin zarif kibarlıklarından olsa gerek, canlı bir varlığı nesnel olmaktan uzaklaştırmak için ‘eşek!’ yerine; Arapça kökenli birazda binit ve anlamına gelen ’merkep’ demişler…

Eşekler ilk kez muhtemelen günümüzden 6000–7000 yıl önce Etyopya ve Somali’de evcilleştirildi. Mo¬dern eşek yani günümüz eşeği, Afrika eşeği ile aynı türdür (Equus asinus). Eşekler atlarla birlikte Hippomorpha alttakımındaki Equidae ailesinden. Kökenini de Modern insan gibi Afrika’ya dayanır. Asya’da sadece eti için beslenen at¬lardan çok daha önce, taşıma amacıyla kullanılmaya başlamışlardır. Şimdi, ne yazık ki ancak uygarlıktan uzak bölgelerde soylarını devam ettirebiliyorlar.

Dünyanın en güzel gözlerine sahiptir eşekler; ama gözler, biçimin ve alımlılığın ötesinde özellikler de taşır. Örneğin: Işık şiddetinin derecesini ayırmaya ve hareketleri izlemeye uyum sağlamıştır eşek gözleri. Yani uzaklarda ya da yakınlarda neler olup bitiyor, net bir şekilde görür. Bu şu anlama da gelir: Eşekler çevrelerinde olup bitenden haberdardırlar. Bu yüzdendir ki ileri görüşlüdürler! Ve sezgileri oldukça güçlü olup; sarp patikalarda yol mühendisleri ve yolun doğal eğim hesaplayıcısıdırlar. Bundan ötürü kervanbaşlarında hep öncü olmuşlardır. Gittikleri yollu asla unutmamaları da çabası.

Eşeklerin, daha doğru bir deyişle Afrika eşeklerinin, 4. yüzyılın başlarında, Mısır’da ev hayvanı olarak yetiştirildikleri biliniyor. Avrupa kıtasına ise eşek; muhtemelen Nil vadisinde evcilleştirildikten sonra M.Ö. 2000 yıllarında Anadolu’dan götürüldü. Aristo zamanında, İÖ 300’lerde ev ve tarla işlerinde kullanıldığı biliniyor. Evcil eşek, insanlarca birincil olarak taşıma, özellikle de yük taşımada aracı olarak kullanılıyor. Başka başka işler olan: Küçük tarlaların başta gelen iş hayvanı olmasının yanı sıra su çekmişler, değirmen döndürmüşler ki bunun için saatlerce dönüp durmuşlar, toprak sürmüşler, postacılık yapmışlar, orduda bile kullanılmışlar. Ve hatta çocukluğumdan hatırlıyorum Siirt’in oldukça dar ara sokaklarında çöp taşımacılığında gayet iyi iş gören; Siirt Belediyesine kayıtlı eşekler bile vardı…
(Bir ironi olarak; Şimdilerde ise bu şehirde eşekler değil ama inekler çöplerle hala ilgilenir!)

Eşekten daha önceleri bu işlerin birçoğunu sığırlara yaptırmaya çalışmış insan. Eşeğin evcilleştirilmesi ile büyük bir çığır açmış. Eşeğin çalışmasından yeterli kadar memnun olmamış ki; Eşeğin kişisel tercihi olmamasına rağmen atlarla çiftleştirmiş! Ve bir canlı ‘’tür’’ü olarak kabul etmediğimiz daha iyi performansa sahip katırları yük taşımacılığında geliştirmiş! Üstüne üstlük eski Yunanda eşekler günahkâr sayılmışlar! ve Pan ın yanında yer vermişler.

Bir çok dilde eşek demek küfür sayılmış; Türkçemiz de dâhil. Eşek küfründe ‘ş’ harfini çoğaltmak ise ‘eşşekliği’ katmerlermiş.

İnsanın kimi canlıları kendi hayatlarını kalaylaştırma bahanesiyle; evcilleştirdikleri canlılar arasında diyebilirim ki en büyük haksızlığı eşeklere yapmıştır.
Nasrettin Hocamızın kimi tavırlarında ‘merkebine’ (eşeğine) verdiği değeri saymasak!!!

Bir çok biyolojik zenginlikte olduğu gibi, narın kendiside kadim doğu zenginliğinin doğulu bir ürünü. Kültüre alınıp insan eliyle yetişmesi tarih öncesine dayanır.

Latince isminin ‘Punica granatum’  olması vede Fenike elması anlamına gelmesi, Fenikelilerce de yetiştirilmiş, oradan da tüm Akdeniz havzasında yayılmış olduğunu akla getirmektedir. 18. yüzyılda İspanyollar tarafından Latin Amerika ve Kaliforniya’ya kadar taşınır nar.

Haziran-Temmuz aylarında kırmızı renkli tanelerini çağrıştıran çiçeklerini açar. Bir nar meyvesinde 500–600 civarında tane, yani tohum bulunur. Taneler genellikle kehribar kırmızının iştah kabartan ışıltılı parlaklığındadır.

Tıpkı narın içeriğinde olduğu gibi; birçok kırmızı yiyeceğin renk maddesi olan likopin pigmentinin anti toksidan, yani kanser önleyici olduğu unutulmamalıdır. Gövde-kök ve dal kabukları ile meyve kabuğu da tıbbi ve boyar madde olarak ta kullanılır. İbrahim Hakkı (h.z.) nin ünlü eseri olan Marifetname nin yazılması öncesi; mürekkebini narın daha küçük bir orijini olan yabani nar (daru) tozu ile sirke karışımından yaptığı pek az bilinir. Bu toz-nar ve sirke karışımını bir tulum içinde zamanın katırcı kervancılarına vererek uzun bir yolculuğa çıkarmış. Ve kervancılar emanet tulumu iade ettiklerinde mükemmel bir mürekkepmiş…

Narın doğrudan tüketilmesinin yanı sıra nar ekşisi olarak kullanmak mümkündür. Bir tat düşünün kimi zaman tatlı, kimi zaman ekşi, kimi zaman ise ikisinin karışımı olan mayhoş bir armoni…

NARIN KUTSALIĞI:

Nar İslamiyet’te cennetteki bir meyve olarak tanımlanmaktadır.Yahudi inancına da nar, doğruluğu simgelediği söylenir. Hıristiyan dini sanatlarında nar motifleri yaygın biçimlerde kullanılır ve cennetten kovulmaya elma değil de nar sebep olmuştur denilir. Siirt’in Kendali Hıristiyan esnafları Noel sabahı; yılın ilk günlerinde dükkânlarını açtıklarında bir adet koca narı yere vururlarmış. Birler bine dönüşsün, o yıl bereket olsun diye.

Hiçbir meyve insan elline ve damağına bu kadar yakışmadı; kutsal olan yasak elma bile!

KEDİLER VE İNSANLAR

Kedi ve köpeklerin evcilleştirilmesi insanın kültürel gelişim tarihinin farklı dönemlerinde gerçekleşmiştir. Büyük olasılıkla köpekler avcı toplayıcı topluluklarda insanlara eşlik etmeye başladılar. İnsanlar köpeklerden, kamp alanlarında bekçilikten avlanmaya kadar çeşitli alanlarda yararlandılar. Köpekler, doğaları gereği, insanların göçebe hayat tarzına gayet rahat ayak uydurabildiler. Kedilerin evcilleşmesi köpeklerinden çok sonra insanların daha yerleşik bir yaşama geçmesiyle başlamıştır. Kediler, köpeklerin aksine, insanlara yararlı davranışlar sergilemezler. Diğer bir ifadeyle köpekler yapay, kediler ise doğal seçilim ile evcilleşmişlerdir.

Kediler eski Mısırda kutsal sayılan hayvanlardandı. Büyük bir tahıl üreticisi olan bu ülkede kediler tahıl ambarlarına dadanan fare ve sıçan gibi kemiricilerin aşırı çoğalmasını engelliyordu. Üstelik Bast ya da Ubasti adını verdikleri kedi biçiminde bir tanrıçaları vardı. Eski Mısır tapınaklarında kedi beslenir ve bu kutsal hayvanlara kurbanlar sunulurdu. Bir evin kedisi öldüğünde ev sahipleriyle uşaklar kaşlarını tıraş edip yas tutarlardı. Bir tapınağın kedisi öldüğünde ise bütün kent halkı yasa katılırdı. Ölen kediler tıpkı firavunlar ya da soylular gibi mumyalanırdı ve kedi öldürmenin cezası ölümdü.

Asya‘da da kedilere ilişkin söylenceler ve boş inançlar yaygındı. Bunlardan birine göre insanlar öldükten sonra kedi oluyorlardı. Çinliler kedilerin belli bir yaşa gelince başka bir canlıya dönüştüklerine, Japonlar da 10 yaşına ulaşan kedilerin konuşabileceğine inanıyorlardı. Kedi sevgisini iyice aşırılığa vardıran bir Japon imparatoru sarayındaki kedilerden birini nedime yapmıştır. Mısırda olduğu gibi bu ülkede de kedi öldürmek büyük bir suçtu ve katilin ailesinin yedi kuşak boyunca öldürülen kedinin lanetinden kurtulamayacağına inanırlardı.

Avrupa da ise özellikle kara kedilere cadılarla iş birliği yapan kötü ruhlar gözü ile bakarlardı. Günümüzde bile bazı insanlar önlerinden bir kara kedinin geçmesini uğursuzluk sayarken, bazıları da kara kedi görmenin şans getirdiğine inanır. Kedilerin dokuz canlı olduğu düşüncesi de bu hayvanların doğaüstü güçler taşıdıklarına inanıldığı çağlardan kalmadır.

Her yazarın bir kedisi vardır. Yazarların kedilerle bu içli dışlılığı doğal olarak edebiyat ürünlerine de yansımıştır. Kediler şiirimize, denememize, öykülerimize ve pek fazla olmasa da romanlarımıza zaman zaman misafir olmuştur

Kedi denince ilk akla gelen çağrışım melankoli ise ikincisi de nankörlüktür. Memduh Şevket Esendal “kedinin nankörlüğü”nü, bildik kedi ve sahibi ilişkisinden farklı bir biçimde anlatıyor “Soysuz Kedi” adlı öyküsünde. Anne kedi, kendi keyfince evin içinde dolanan, yavrularını emzirmeye bile yeltenmeyecek denli bencil bir kedidir. Bir gece sahibi, yavrularını emzirmek zorunda kalsın diye anneyi ve yavrularını bir dolaba kilitler. Ama sabah dolabın kapağını açtığında içeride tek bir kedi görür, o da annedir. Esendal’ın anne kedisi nankörlük ve bencillik sınırını vahşiliğin eşliğinde aşar. Herhalde hiçbir nankör kedi öyküsü de yavrularını yiyen bir anneninkinden daha etkileyici değildir.

Türk edebiyatının en eğlenceli yazarlarından Hüseyin Rahmi Gürpınar tam da kendisinden beklenecek bir şekilde kullanıyor kedi imgesini “Ada Vapuru” öyküsünde. Adadaki farklı kültürlerin temsilcileri karşı karşıya gelir bu öyküde: Madam’ın buldok köpeği, hanımların kedileri Mestan ve Ceylan’a saldırır. Böylece saatler süren vapur yolculuğu tam da Gürpınar’lık eğlenceli bir curcunayla geçer.

Güncelerini “Bir Uyumsuzun Notları” başlığıyla yayınlayan Tomris Uyar da bir kedi sever. Sık sık kedilerinden bahsettiği “Yüzleşmeler”inde kedilerin insanlar tarafından nankör olarak değerlendirilmesine şaşmadığını çünkü kedileri tavlamanın zor olduğunu, örneğin basit bir ciğer parçasıyla başarılamayacağını söyler. Kedi kolay bir hayvan değildir. Sahibi olan insanı tavlamak belki de daha kolaydır. Çünkü insan kimi zaman kediye göre daha çocuksu olabilir.

Metal bir levhada ki yazı; gözlerimin gözbebeklerine fark ettiğim an şu cümle ile kazındı…

‘’FARK EDEMEDİKLERİMİZİ, GELECEK GÖREMEYEBİLİR!!!’’

GöZ Bebeğim

FARK EDEMEDİKLERİMİZİ, GELECEK GÖREMEYEBİLİR!!!!

İNSANLARIN VEYA KURUMLARIN, KISA VADELİ ÇIKARLARINI ESAS ALARAK DOĞAL KAYNAKLARI VE VARLIKLARI YOK ETMELERİ SONUCU, EKOLOJİK DENGELERDEKİ BOZULMALAR, UZUN VADEDE GELECEĞİ TEHDİT EDEN TEHLİKELERE DÖNÜŞMEKTEDİR. DOĞADAKİ VARLIKLARIN VE ÇEVRENİN KORUNMASI BİLİNCİNDEN UZAK OLAN TOPLUMLARDA, HERGÜN SAYISIZCA DOĞAL CANLI VARLIK YOK EDİLMEKTEDİR. GELECEĞİMİZİ YOK ETME EYLEMLERİNE SON VERMEK İÇİN GÖZLERİMİZİ KAPATMAKTAN VE HİS ETMEYEN KÖRLER OLMAKTAN VAZGEÇMEK İÇİN EKOLOJİK TOPLUM BİLİNCİNİ GELİŞTİRMEK ZORUNDAYIZ. AĞAÇLAR VE BİTKİLER DE İNSANLAR GİBİ CANLI VE İŞLEVLİ VARLIKLARDIR. GELECEĞİMİZİ KÖRDEN DAHA DA KÖR ETTİĞİMİZİN FARKINDAMIYIZ?

Küratör & Sanatçı: VEDAT KÜÇÜKBİNGÖL

Yapıtın Adı: GÖZ BEBEĞİM
Yapıtın Malzemesi: Alüminyum Levha
Yapıt Adeti: 3 Adet

Sergi Mekanı: YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ

KEÇİ

‘’Bir köprüde karşılaşmış iki inatçı keçi…’’ diye başlayan şarkılı hikâyeyi çağrıştıran insansı keçilere…

Keçi derken inat.
İnat derken keçi geçer aklımızdan.

Koyun ve sığırın pek de uzak olmayan bir akrabası sayılan keçi (Capra bircus), 10.000 yıl evvel Iran dağlarında evcilleştirilen ilk ot oburdur.

Bilinenin tam aksine; keçiler olmasaydı tarım asla başlamazdı. Tüm evcil keçi soylarının atası olan yaban keçisi (Capra aegagrus), dayanıklılığı, “güdülebilirliği” ve yabani otları yok eden beslenme biçimiyle Neolitik göçebelerin ilgi odağı oldular.

Anadolulumuzda ve gelişmekte olan ülkelerde keçiler hâlâ önemli biri ekonomik kaynaktır. İneklerle kıyaslandığında ürettikleri süt, boyutlarına göre fazladır. Kuzu ve sığır etine göre yağ ve kolesterol düzeyi daha düşük, demir oranı daha yüksek olan keçi eti son derece sağlıklıdır. En leziz dondurmaların ham maddesidir. İnek sütü ile karşılaştırıldığında keçi sütünün protein ve kalsiyum düzeyi daha yüksek, laktoz oranı daha düşüktür. İyi bir evcil hayvan olan keçi, aynı zamanda şaşırtıcı derecede titizdir

Keçilerin tek olumsuz özellikleri kokularıdır. “Teke gibi kokma hali!” Tekeler çiftleşme döneminde dişileri etkilemek için vücutlarından bir koku yayarlar ki dişi keçilerin başını döndüren bu koku biz insanların burnunun direğini kırar. Keçilerin nam salmış şehvetleri ve aşırılıkları hakkında bilinenler, güçlü hormonal sistemlerine dayanır. Erkek keçi (teke) sadece dört ayda harekete hazır hale gelir. “Azgınlık” dönemine erişince güçlü kokular salgılamaya başlar, idrarının karın bölgesi boyunca akıp sakalına bulaşması, bu durumu daha da beter hale sokar.

Eski Galyalılar keçi sütünden saç kremi yapardı. İnsanların bütün bilgi dağarcığı, binlerce yıl boyunca keçi derisinden yapılmış parşömenlere kazındı. Yavru keçilerin derisinden yumuşacık eldivenler, sırt tüylerindense kadınların çokça rağbet ettiği bir iplik türü olan kaşmir yapılır.

Keçilere mitolojide verilen yer, koyun veya ineklerinkinden çok daha geniştir. Bereket boynuzu bir keçiye aittir. Pan ve Satan keçi ayaklı ve keçiboynuzlu yaratıklardır. Hindu mitolojisinde, her şeyi doğuran ilksel hiçlik anlamına gelen aja sözcüğü, aynı zamanda keçi demektir.

Oysa keçinin yaşamdaki duruşu çoğu zaman kararlılıktır. Bunun da tipik oğlak burcu özeliği olduğunu ekleyerek; yazının katı bilimselliğinden, biraz da keçi inadından uzaklaşalım…

Türkiye’ de doğal koruma alanları zaman zaman bilim insanları ve sivil toplum kuruluşları tarafından etkin bir şekilde incelenmektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda Türkiye’nin her yerinde biyolojik çeşitliliğin zengin olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda Türkiye’nin önemli kuş yaşam alanları, endemik bitki yayılım alanları belirlendi.

Hem Öğretmen Hem Doğasever

İsmet Öğretmen, Siirt ve çevresinde yetişen endemik bitkileri fotoğraflayarak belgeliyor.

İsmet Nakipoğlu biyoloji öğretmeni… Aynı zamanda amatör olarak doğa fotoğrafları çekiyor. Bu iki özelliğini birleştiren İsmet öğretmen, Siirt ve çeresinde yetişen yerel, ender bitki çeşitlerini fotoğraflıyor.

Siirt’in biyolojik zenginliklerine dikkat çekmek için dağ tepe demeden dolaşan doğasever öğretmen, fotoğraflarıyla bu nadir bitkileri ölümsüzleştiriyor.

İsmet Öğretmen fotoğrafladığı bu bitkileri web sayfasında sergiliyor. www.yazarvizor.com adresinde 12 ayrı dilde, Siirt’in endemik bitkilerini fotoğraflarla dünyaya tanıtan İsmet Nakipoğlu’nun projeleri, bununla da sınırlı değil.

Siirt’te doğa müzesi açılması için çabalayan İsmet Öğretmen, Sosyal Destek Projesi için hazırladığı projeye verilecek cevabı bekliyor.